Ny tantara ara-politika dia mampianatra antsika fa ny mpitarika tena izy dia tsy terena na apetraka fotsiny fa miseho ho azy amin’ny fotoanany sy ny toe-javatra ary ny filan’ny vahoaka. Ny vanim-potoana tsirairay dia mitaky ny olony, ny krizy tsirairay dia mampiseho ilay sahy mijoro rehefa mangina ny ankamaroan’ny olona. Ao anatin’ny toe-javatra misy ankehitriny ao amin’ny Faritra Haute Matsiatra, dia miharihary io fahamarinana io. Rehefa mitady hivoaka amin’ny fahanginana navelan’ny fitondrana taloha ny vahoaka, dia misy feo vaovao re, ka miavaka ao anatin’izany Rasoamiaramanana Heritiana na Zaref », raha ny fizaran-kevitra nataony. Nambarany fa voamariky ny fahasorenana lalina ny toe-draharaha ao Matsiatra Ambony. Ny fitohizan’ny rafitra politika heverina fa lany andro dia miteraka fahadisoam-panantenana sy fahakiviana. Ny ankamaroan’ireo mpanao politika dia toa mijanona amin’ny rafitra taloha, tsy mitondra fanavaozana na vina mazava. Ny vahoaka kosa, mitady zavatra hafa : fitarihana marina, ary hery vaovao afaka manova ny fahasosorana ho fanantenana. Ao anatin’io banga ara-pitondrantena sy ara-politika io, dia maneho fa nipoitra ho endrika fanavaozana i Zaref. Tsy nitady hanohitra fotsiny, fa nanolotra safidy hafa, maneho herim-po sy finiavana. Nanao fanakianana marina sy manampy, tsy nianjera tamin’ny fizarazarana, ary naneho fanoherana tompon’andraikitra. Ny fototry ny fijoroany, raha ny filazany, dia mifototra amin’ny soatoavina fototra: fahamarinana, fahitsiana ary fitiavan-tanindrazana. Vokatr’ireo zava-misy amin’ny vanim-potoana iainana, noforonin’ny filàna sy ny fanantenan’ny vahoakan’i Haute Matsiatra. « Tsy noho ny kajy manokana no nahatonga ahy ho re, fa noho ny fanoloran-tena marina hanompo ny vahoaka. Ao anatin’ny tontolo politika izay matetika mifototra amin’ny endrika ivelany, Zaref dia misongadina amin’ny fahatsorana sy ny fahamarinany », hoy izy. Nanamarika anefa ny tenany fa tsy miady ho amin’ny fahefana, fa ho amin’ny ho avy tsaratsara kokoa. Maneho fitarihana tsy avy amin’ny faniriana manokana, fa avy amin’ny fanoloran-tena mahitsy amin’ny fahamarinana sy ny rariny. Ao anatin’ny tontolo politika izay ahitana endrika miseho amin’ny fotoana mety, ka nahavita nandresy lahatra ny fon’ny vahoaka noho ny fahazavany, ny herim-pony ary ny fahitsiany. Naneho fa vonona hitondra an’i Haute Matsiatra ho amin’ny vanim-potoana vaovao.
Toky R